Bộ Tài chính đề xuất quy định mới về chuyển đổi đất lúa hai vụ làm khu công nghiệp
(KTSG Online) – Trước những vướng mắc trong việc phát triển hạ tầng khu công nghiệp (KCN) quy mô lớn, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế. Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất về điều kiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa 2 vụ.
Hai phương án “cởi trói” cho dự án trên 200 héc ta
Theo dự thảo, đối với các dự án đầu tư hạ tầng KCN có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa 2 vụ trở lên với quy mô lớn (trên 200 héc ta), Bộ Tài chính đang cân nhắc hai phương án thực hiện:
Phương án 1: Quy định cứng về hạn mức
Tại phương án này, Bộ đề xuất quy định diện tích đất lúa 2 vụ trở lên tối đa được phép chuyển đổi trong mỗi giai đoạn là 200 héc ta. Quy định này sẽ được áp dụng thống nhất giữa các khu vực trên cả nước, nhằm đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ đối với an ninh lương thực.
Phương án 2: Phân cấp cho địa phương
Ở phương án thứ hai, Bộ Tài chính đề xuất hướng mở hơn: Giao cho UBND cấp tỉnh quyết định quy mô diện tích đất trồng lúa được phép chuyển đổi trong mỗi giai đoạn. Tuy nhiên, mức trần vẫn được khống chế tối đa không quá 200 héc ta mỗi giai đoạn để đảm bảo sự cân đối chung.
Bất cập từ cơ chế “phân kỳ đầu tư” hiện tại
Lý giải về sự cần thiết phải ban hành quy định mới, Bộ Tài chính cho rằng cơ chế hiện hành đang tạo ra nhiều rào cản cho các nhà đầu tư lớn. Hiện nay, các dự án KCN quy mô lớn sử dụng đất lúa buộc phải thực hiện theo hình thức phân kỳ đầu tư (chia nhỏ thành nhiều giai đoạn để xin chấp thuận chủ trương).
Việc chia nhỏ dự án này dẫn đến ba hệ lụy chính:
-
Hạn chế nhà đầu tư chiến lược: Các nhà đầu tư hạ tầng có năng lực, kinh nghiệm và tài chính mạnh thường có nhu cầu đầu tư quy mô lớn, liền mạch theo quy hoạch tỉnh. Cơ chế phân kỳ làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
-
Khó khăn trong giải phóng mặt bằng (GPMB): Việc tách giai đoạn khiến công tác GPMB bị kéo dài. Sự thay đổi về cơ chế, chính sách đất đai qua từng thời kỳ (giữa giai đoạn 1 và giai đoạn 2) thường phát sinh mâu thuẫn về quyền lợi, gây khó khăn cho việc thu hồi đất.
-
Hạ tầng thiếu đồng bộ: Quy hoạch xây dựng KCN thường bố trí các hạng mục kỹ thuật (xử lý nước thải, cấp điện, nước, giao thông…) tập trung tại một vị trí. Việc đầu tư manh mún theo giai đoạn khiến hạ tầng kỹ thuật không thể đấu nối đồng bộ, gây khó khăn lớn cho công tác quản lý vận hành về sau, đặc biệt tại các KCN có nhiều nhà đầu tư thứ cấp.
Tháo gỡ điểm nghẽn cho các vùng kinh tế trọng điểm
Thực tế cho thấy, đa số các KCN tại vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ hiện đang tập trung phát triển ở khu vực đồng bằng hoặc trong các khu kinh tế ven biển.
Tại các khu vực này, phần lớn diện tích phát triển KCN là đất nông nghiệp, trong đó đất lúa 2 vụ chiếm tỷ trọng rất lớn (khoảng 60 – 70%). Do đó, việc hạn chế quy mô chuyển đổi đất lúa vô tình trở thành “vòng kim cô”, kìm hãm sự mở rộng quy mô đầu tư và giảm tính cạnh tranh của các địa phương này trong việc thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Thách thức song hành: Hướng tới khu công nghiệp sinh thái
Bên cạnh bài toán về quỹ đất, dự thảo cũng lưu ý đến chất lượng phát triển các khu công nghiệp. Hiện nay, Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong việc chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái bền vững.
Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng, công tác quản lý đất đai và sử dụng nguồn nước tại các KCN còn nhiều bất cập; hạ tầng kỹ thuật và giao thông tại một số nơi chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Nghiêm trọng hơn, tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là xử lý nước thải và khí thải, vẫn là vấn đề nhức nhối tại một số KCN. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Các doanh nghiệp hạ tầng không chỉ cần quỹ đất sạch, mà còn phải đầu tư mạnh vào công nghệ xử lý môi trường hiệu quả cao, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo và áp dụng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt ngay từ khâu quy hoạch.
Amiland tổng hợp
