Đã đến lúc khu công nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng thay vì diện tích đất

Các chuyên gia kinh tế nhận định, trọng tâm phát triển khu công nghiệp (KCN) giai đoạn mới không còn là mở rộng quỹ đất hay tăng số lượng dự án. Thay vào đó, ngành công nghiệp cần chuyển dịch mạnh mẽ sang nâng cao chất lượng quy hoạch, phát triển hệ sinh thái, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp và chuyển đổi xanh.

Từ tư duy mở rộng quỹ đất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại

Phát biểu tại Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam 2026 diễn ra ngày 10/7 tại Hải Phòng, ông Nguyễn Anh Dương – Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế (Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược) – nhấn mạnh KCN tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của Việt Nam. Tuy nhiên, mô hình KCN truyền thống cần phải thay đổi để trở thành hạt nhân của hệ sinh thái công nghiệp hiện đại.

Theo ông Dương, sự phát triển của các KCN hiện nay bắt buộc phải song hành với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Đây là nền tảng cốt lõi để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, tăng cường liên kết vùng và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Xóa bỏ các “điểm nghẽn” về môi trường và liên kết doanh nghiệp

Dù có nhiều tiềm năng, thực trạng phát triển KCN hiện nay vẫn vấp phải một số rào cản lớn cần tháo gỡ triệt để:

Tư tư duy quy hoạch tích hợp và mô hình không gian kinh tế thế hệ mới

Đồng tình với xu hướng dịch chuyển này, bà Nguyễn Thị Bích Dung – Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng – cho rằng việc phát triển KCN sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cần được tiếp cận theo tư duy quy hoạch tích hợp, thay vì phát triển theo từng địa giới riêng lẻ như trước đây.

Tích hợp đa phương thức: KCN, cảng biển và logistics

Bà Dung khẳng định, quy hoạch KCN trong giai đoạn mới phải được thực hiện đồng bộ từ khâu sử dụng đất, giao thông, cấp điện, cấp nước đến hạ tầng số. Thay vì đứng độc lập, các dự án cần hướng tới mô hình tích hợp với trung tâm logistics, cảng biển và các hành lang giao thông đa phương thức nhằm tối ưu hóa chi phí vận chuyển, tăng sức hấp dẫn với các ngành công nghệ cao.

Lấy tiêu chuẩn ESG làm thước đo năng lực cạnh tranh

Khu công nghiệp thế hệ mới phải lấy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số làm nền vững chắc. Điều này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ lõi:

*Các yếu tố này không chỉ giúp chủ đầu tư và doanh nghiệp thứ cấp tối ưu hóa chi phí vận hành, mà còn là tấm “thị thực” bắt buộc để đáp ứng các tiêu chuẩn ESG khắt khen từ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bước ngoặt định hình dòng vốn đầu tư tương lai

Tại diễn đàn, các chuyên gia đồng loạt đi đến kết luận: Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới các mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao, các KCN không còn đơn thuần là nơi cho thuê mặt bằng sản xuất thô. Năng lực cạnh tranh quốc gia và địa phương trong giai đoạn tới sẽ được định đoạt bằng chất lượng quy hoạch, mức độ cộng sinh trong hệ sinh thái sản xuất và khả năng thích ứng với dòng chảy xanh hóa toàn cầu. Việc chuyển đổi mô hình kịp thời sẽ quyết định khả năng hình thành các KCN thế hệ mới, tạo động lực bền vững cho nền kinh tế.