“Nâng Tầm” KCN Thế Hệ Đầu: TP.HCM Thí Điểm Chuyển Đổi Mô Hình Để Phá Vỡ Điểm Nghẽn Thu Hút FDI

1. Thực trạng KCN thế hệ cũ tại TP.HCM trước áp lực cạn kiệt thời hạn thuê

Là thị trường sản xuất đi trước, TP.HCM sở hữu mạng lưới KCN, KCX lâu đời nhất cả nước. Tuy nhiên, lợi thế đi đầu này đang dần biến thành một “điểm nghẽn” lớn cản trở dòng vốn mới do vấp phải bài toán thời hạn vận hành:

⚠️ Khủng hoảng thời gian khấu hao: Trước đây, các doanh nghiệp FDI chỉ cần quỹ đất sạch với thời hạn từ 25 – 30 năm, thì hiện nay, họ yêu cầu thời gian thuê tối thiểu phải đạt 35 năm trở lên để đảm bảo bài toán khấu hao trang thiết bị kỹ thuật cao và tính toán dòng tiền đầu tư dài hạn.

👟 Tiền lệ di dời mảng thâm dụng lao động: Lộ trình tinh lọc bộ máy sản xuất này đã được thành phố thực hiện quyết liệt. Điển hình trong giai đoạn 2021 – 2023, 11 nhà máy lớn thuộc ngành dệt may và da giày hết hạn thuê đất đã được di dời triệt để ra khỏi nội đô TP.HCM để chuyển dịch về các tỉnh vệ tinh giáp ranh, nhường chỗ cho không gian công nghệ cao.

2. Kỷ nguyên FDI thay đổi “luật chơi”: Hạ tầng đạt chuẩn hạ gục giá đất rẻ

Theo các chuyên gia quốc tế, công thức thành công cũ: “Tìm đất giá rẻ ➔ Gom ưu đãi thuế ➔ Xây dựng nhà xưởng thật nhanh” đã hoàn toàn lỗi thời trong chu kỳ kinh tế xanh hiện tại.

💎 Nâng cấp chuỗi giá trị bán dẫn: Ông Vũ Minh Chí (Avison Young Việt Nam) chỉ ra: Việt Nam đã vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung ứng hàng đầu cho Hoa Kỳ trong một số danh mục điện tử then chốt. Thế nhưng, hàm lượng giá trị gia tăng nội địa trong ngành mới đạt chưa đầy 27% do phần lớn dừng lại ở khâu lắp ráp cuối. Việc nâng cấp hạ tầng đạt chuẩn tại các KCN trọng điểm của TP.HCM chính là chìa khóa để thu hút các gã khổng lồ công nghệ đem các công đoạn thượng nguồn như thiết kế vi mạch, chip bán dẫn và trung tâm R&D vào nội địa.

3. Giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn: Đồng hành cùng khách thuê và xử lý vệt loang đô thị

Quá trình đô thị hóa với tốc độ chóng mặt đã biến nhiều KCN vùng ven trước đây thành các khu vực đông đúc dân cư. Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, ông Nguyễn Duy Hưng – Chủ tịch HĐQT IIP đề xuất cơ chế ứng xử linh hoạt:

💡 Việc chuyển đổi thành công 5 KCN/KCX thí điểm tại TP.HCM không chỉ giải bài toán ngắn hạn về mặt bằng, mà còn tái định nghĩa lại năng lực cạnh tranh quốc gia, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tạo thông minh vững chắc trong kỷ nguyên mới.